• 

Yaklaşık bir haftadır ABD’deyim. Geldiğimin ertesi günü dünyanın dördüncü büyük havayolu American Airlines (AA) iflasını açıkladı. Televizyonlar ve gazetelerde hep bu iflas konuşuluyor. Günde 3 bin 400 sefer yapan, yılda 85 milyon civarında yolcu taşıyan, 88 bin 500 kişiye istihdam sağlayan ve 600 uçaklık filoyu işleten AMR Corporation’ın sahibi olduğu American Airlines, işgücü maliyetlerinin giderek yükselmesi ve artan borç yükü nedeniyle iflas korumaya başvurdu. AMR, iflas koruma sürecinde seferlerine devam edecek.

ABD’nin bütün büyük havayolu firmaları 2001’de New York’taki ikiz kulelere yapılan saldırıdan sonra iflasını istemişti. İflas korumaya başvurmayan tek havayolu olan American Airlines uzun zamandır direndiği halde iflastan kaçamadı. 24.7 milyar dolarlık öz kaynağı, 29.6 milyar dolar da borcu bulunan AMR’nin iflas sürecinde havayolunun çalışan ücretlerinin yanı sıra filosundaki eski ve verimsiz uçakların maliyetleri arttırmasının payı büyük.

Çalışan ücretleri Delta ve United Airlines’dan fazla olan AA, havayolu çalışanları 2003’te sendikaya girdiğinden beri yüksek işçi maliyetleriyle baş etmek zorunda kaldı. Şirket çalışanlarla yaptığı sözleşme görüşmelerinde sıkıntılı günler geçirdi. Özellikle pilotların maaşları, çalışma kuralları ve sosyal haklarıyla ilgili yapılan sözleşme görüşmeleri dönem dönem çıkmaza girdi. Çoğu zaman sendikaya bağlı uçuş görevlileriyle görüşmeler de tıkandı. Bir analiste göre American Airlines iflas koruma sırasında çalışan maliyetlerinden 1.2 milyar ile 1.5 milyar dolar arasında tasarruf sağlayabilir.

AA’nın filosunda 200’den fazla MD-80 uçağı bulunuyor. Günümüzde verimsiz, çok yakıt harcayan bu uçakların birçoğu hizmette olmasa bile filo harcamalarına olumsuz olarak etki ediyor. Şirket yaş ortalaması 15’i geçen filosunu modernize etmek için bu yıl Boeing ve Airbus’a 40 milyar dolar değerinde 460 uçak siparişi verdi. Ancak uzmanlar 460 uçaklık siparişin özellikle Boeing’le kesin anlaşmaya varılmamış kısmının iptal edilebileceğini düşünüyor.

Güntay Şimşek / HT Cumartesi