• 

TÜBİTAK tarafından desteklenen ve kırsal alan nüfusu yoğun 12 ilde yapılan araştırma, kırsal alanda büyük oranda kayıtlı mülkiyetleri olmayan girişimci kadınların sadece yüzde 8'inin bugüne kadar kredi kullandığını ortaya koydu.

Ankara Üniversitesi (AÜ) öncülüğünde Abant İzzet Baysal Üniversitesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile birlikte gerçekleştirilen ''Türkiye'de Kırsal Alanda Kadının Girişimciliğini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Kadınların Bu Konuda Güçlendirilmesine Yönelik Politika Önerilerinin Geliştirilmesi'' konulu araştırma projesinin sonuçları AÜ Rektörlüğünde düzenlenen toplantıyla açıklandı.

AÜ Rektörü Prof. Dr. Cemal Taluğ, kırsal alanda kadınların girişimcilikleriyle değil, emekleriyle var olduklarını söyledi.

Kırsal alanda emek veren kadınların banka kayıtlarında, kooperatif üyeliklerinde adlarının bulunmadığını vurgulayan Taluğ, ''Bizler, kırsal alandaki girişimcilik yapan kadınların sayıca artmasını istiyoruz. Ancak her alanda olduğu gibi kırsal alanda da çok kalın cam tavanlar var. Bunların kırılıp parçalanması gerekiyor'' dedi.

POLİTİKA ÜRETENLERE ÖNERİLER
Araştırmanın sonuçlarına ilişkin bilgi veren proje yöneticisi AÜ Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bülent Gülçubuk, araştırmanın istatistiki bölge birimi sınıflandırması düzeyindeki 12 bölgenin her birinden birer il olmak üzere İstanbul, Çanakkale, Muğla, Düzce, Karaman, Hatay, Niğde, Bartın, Gümüşhane, Ardahan, Muş ve Adıyaman olmak üzere 12 ilde yürütüldüğünü ve toplam 615 kadın ile anket çalışması yürütüldüğünü anlattı.

Bu illerin bulundukları illerdeki tarım ve kırsal alan nüfusu en fazla olan iller olduğunu dile getiren Gülçubuk, araştırmanın da kendi alanında şimdiye kadar Türkiye'de gerçekleştirilen en kapsamlı çalışma olduğunu ifade etti.

Gülçubuk, projenin kırsal alanda yaşayan kadınların girişimcilik faaliyetlerine bakış açılarının ve kredi kaynaklarına erişimlerinin ortaya konulması, bu konulara etkide bulunan faktörlerin belirlenmesi ve kırsal alandaki kadınların girişimcilik yeteneklerinin artırılması ve ekonomide daha aktif yer alabilmeleri için politika geliştirilenlere öneriler sunmak amacıyla yapıldığını söyledi.

"AİLELERİNDEN BİLE İZİN ALAMIYORLAR"
Gülçubuk, kırsal alandaki kadınların iş gücü piyasasına formel olarak girememe nedenleri arasında ilk sırayı eğitim düzeyinin düşüklüğünün oluşturduğunu belirtti.

Toplumun kabul gören önyargıları, bastırılmış kadın davranışları, örgütsüz-dağınık kadınlar, kadınların ücretlerinin düşük olması gibi nedenlerle kırsal alanda kadın girişimcilerin sayısının oldukça az olduğunu vurgulayan Gülçubuk, kadın girişimcilerinin diğer sorunlarını da şöyle sıraladı:

''İşveren davranış ve tutumları, kadınların ev ve iş yaşamlarının uyumlaştırılmasına yardımcı olacak destekleyici araçların bulunmaması, kadınların kredi kaynaklarına erişememesi, kadınların mülkiyet-tapu koşulu istenmesinden dolayı kredi kanallarına erişememesi, teminat gösterememesi, kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlerin duyarsızlığı, toplum genelinde toplumsal cinsiyet eşitliliği kuramına mesafeli duruş, farkındalık ve duyarlılık olmaması.''

Gülçubuk, kırsal alandaki kadınların büyük çoğunluğunun ailelerinden de girişimcilik konusunda izin alamadıklarını belirterek, ''2002 yılında yürürlüğe giren Medeni Kanun'a göre böyle bir gereklilik kalmamasına rağmen kadınların, eş veya aile büyüklerinden izin alamamaları, iş hayatına girişleri önünde engeldir'' dedi.

Gülçubuk, sunumunun kırsal alanda kadının çalışma biçimleri başlıklı bölümünde ise Karamanlı bir kadının ''Kırsal alanda kadın her şeyi, erkekler geriye kalanları yapar'' sözlerini salondakilerle paylaştı.

BULGULAR
Prof. Dr. Gülçubuk'un verdiği bilgiye göre, araştırmada temel bazı bulgular da ortaya çıktı.

Araştırmada, kırsal alandaki girişimci kadınların yüzde 15,1'inin okur-yazar olmadığı, yüzde 64,4'ünün 20 yaşından daha küçük yaşlarda evlendiği, yüzde 35,3'ünün esnaf olup, yüzde 30,4'ünün ev eksenli üretim faaliyetinde bulunduğu tespit edildi.

Araştırmanın diğer bazı bulguları şöyle:

''Girişimci kadınların, yüzde 39,3'ü yaptıkları işin girişimcilik olduğunu, yüzde 34,6'sı girişimciliğin ne olduğunu bilmiyor. Yüzde 76,7'si kazançlarını aileye harcıyor. Yüzde 36,5'i yaptıkları iş nedeniyle sosyal güvenlik kapsamında. Yüzde 45,3'ü aile geliri yetmeyince girişimci olmaya karar verdi.

Yüzde 34,3'ü bulunduğu köyde, yüzde 25,4'ü tanıdıkları aracılığı ile ürünlerini satıyor. Yüzde 34,8'inin geleceğe ilişkin herhangi bir hedefi bulunmuyor. Yüzde 47,5'ine göre kredi sadece borç para demektir. Yüzde 63,4'ü finans nedir bilmiyor. Yüzde 36,3'ünün bildiği herhangi bir kredi/finans kuruluşu bulunmuyor. Yüzde 80,8'i ortak iş kurmayı tercih etmiyor. Yüzde 92'si girişimcilik konusunda eğitime, yüzde 76,8'i sermayeye gereksinim duyuyor. Yüzde 40,2'si maddi olanaklarının yetersizliğini en önemli sorunları olarak gösterdi. Yüzde 92'si kadınların mutlaka çalışması ve iş hayatına girmesi gerektiğini belirtti. Kadınların sadece yüzde 9,8'i bilgi kaynağı olarak kamu kurum/kuruluşlarını gösterdi. Kadınların sadece yüzde 8'i kredi kullandı. Sadece yüzde 10,6 oranındaki kadın büyük bir iş kadını olmayı istiyor.''

100 MAL VARLIĞININ YALNIZCA 3'Ü KADININ ÜZERİNE KAYITLI
Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre, kırsal alanda kadın girişimciliğinin artmasına katkıda bulunabilecek ana politika önerileri de belirlendi.

Buna göre, sermaye teminini kolaylaştıracak bir kredi sisteminin veya finans edinme sisteminin oluşturulması, yani mülkiyete dayalı kredi teminatından vazgeçilmesi istendi.

Bölgesel Kadın Girişimcilik Merkezlerinin oluşturulması önerilirken, kadınlara yönelik programlar, politikalar geliştirilirken, bölgesel farklılıkların dikkate alınması gerektiğine işaret edildi.

Raporda, kadınların yalnızca yüzde 3 oranında mal varlığına sahip olduklarına da dikkat çekilerek, kendi üzerine kayıtlı mülkiyeti olmayan kadının kredi kullanamadığını, bunu aşmak için kadınlara özel kolaylaştırıcı uygulamalara geçilmesi ve grup girişimciliğine ağırlık verilmesi gerektiği vurgulandı.

Kadınlara yönelik sosyal güvenlik uygulamalarında ayrıcalıklar tanınması gerektiğine de işaret edilen raporda, yerel ürünlere dayalı pazarların geliştirilmesi istenirken, yerel yöneticilerin, mülki idarenin, kamu yöneticilerinin toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda duyarlı olması, kadın girişimciliğine inanması gerektiği ifade edildi.

Proje, AÜ Öğretim üyeleri Prof. Dr. Bülent Gülçubuk, Prof. Dr. İlkay Savcı, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Dilek Özer, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kürşat Demiryürek'ten oluşan araştırma ekibi tarafından gerçekleştirildi.